Voor ons gevoel van veiligheid zijn wij op de een of ander manier vaak gericht op onze omgeving. Bij elke ontmoeting scannen we in no time of we er mogen zijn, of de ander te vertrouwen is, of we een plek hebben en of we enigszins kunnen inschatten wat de (impliciete) normen zijn van de groep. Door je vervolgens aan de codes te houden; je plek in te nemen en je rol te spelen, hoor je erbij en is veiligheid ‘geregeld’. De groep blijft in stand en de rust bewaard. Hoe voorspelbaarder de groep, hoe duidelijker je plek, hoe groter je invloed, hoe veiliger je je voelt.
Maar de wereld is steeds minder duidelijk. Plekken veranderen voortdurend en mensen zijn steeds minder bezig met het bevestigen van de orde, de relaties en elkaar. Gericht op de taak en op overleven lijkt het werkveld ‘survival of the fittest’. Hoe zorg je er dan voor dat je ontspannen en vol vertrouwen aanwezig bent en je je open kunt stellen voor de toekomst die zich ontvouwt… Linke soep toch?
Of een organisatie succesvol is, hangt voor een groot deel af van de kwaliteit van de samenwerking tussen de leden van de organisatie. Een samenwerking waarin de leden optimaal in staat zijn ‘good work’ te leveren en met elkaar van meerwaarde te zijn voor ‘the organization’s evolutionary purpose’ zoals Laloux dat benoemd. Ik moet dan denken aan groepsdynamica met Piet Weisfelt. In plaats van het organiseren van de veiligheid door middel van heldere doel- en taak omschrijvingen, nodigd hij uit om de ontmoeting aan te gaan op de grens. Na alle lessen die ik heb gegeven over groepsontwikkeling, groepsdynamica en de psychologie van gedragsverandering, kom ook ik daar elke keer weer op uit. Natuurlijk is het handig om te wéten hoe het werkt met groepsontwikkeling. Maar we hebben gewoonweg de tijd niet meer om in teams opeenvolgend de stappen ‘forming, storming, norming, performing’ te doorlopen. Zeker niet in grote groepen. Er is te veel verandering en dynamiek gaande, en toch willen we performen. We willen vliegen én we willen veiligheid en vertrouwen.
How to do? In een filmpje in het programma ‘leiders gezocht’ zegt Jagdish Parikh, zakenman, schrijver en hoogleraar aan Harvard en Fontainebleau: “One may say there is a crisis of leadership, but I would go a little deeper in that and I would say that there is really a crisis of courage.”
Deze uitspraak raakte me en ik vroeg mij af: Hoe zou het zijn als we de moed hebben die ontmoeting op de grens aan te gaan? Als we even niet sturen op de veiligheid van buitenaf, maar handelen uit vertrouwen van binnenuit. Hoe zou het zijn als we risicootjes durven nemen? Gek genoeg, is mijn ervaring, als ik deze weg in sla, zijn mensen meestal opgelucht als ik de ontmoeting aanga. Op het moment dat ik de grens opzoek, wordt de ontmoeting spannend. Ineens blijkt er meer te zijn dan impliciet is afgesproken. Blijken mensen ruimer dan de kaders. De bescherming wordt een poort naar leven in de brouwerij. Ervaren jullie dit ook zo?
Ik wens jullie veel ontmoetingen op de grens en ontdekkingen voorbij de omheining.
Bronnen:
Gardner, Csikszentmihalyi, Damon; ‘Het GoodWork Project’.
Verdiepingsblok met Piet Weisfelt Touching the community soul 5 en 6 oktober 2015
Frederic Laloux; ‘Reinventing organisations’
http://educatie.ntr.nl/leidersgezocht/